چكيده پديدهء نسخ در فرايند احكام ، داراى ارزش و اهميت بسيار بالايى است و از رهگذر آن به تاريخ تشريع و مراحل نظام تربيتى اسلام و حقانيت قرآن و . . . دست مىيابيم . از دير زمان مسأله پر ارزش نسخ مورد عنايت نبى اكرم - صلّى اللّه عليه و آله - و ائمه اهل بيت عصمت و طهارت - عليهم السّلام - و صحابه و تابعين و پژوهشگران اسلامى بوده و در راستاى آن ، نوشتارهاى فراوانى را در طول تاريخ اسلام از خود به يادگار نهاده‌اند . نسخ در ادوار تاريخ اسلام از منظر لغت‌شناسان و اصوليان و ميدانداران كلام و قرآن شناسان و مفسران ، تطور مفهومى داشته است . قدر مشترك همه مفاهيم ؛ همان معناى « ازاله و برداشتن حكم » بوده و با موارد كاربردى قرآن و سنت ، همسويى دارد . نسخ اصطلاحى ، از منظر پژوهشگران اسلامى داراى اركان و شرايط ويژه‌اى مىباشد ، كه آن را با ديگر مفاهيم قيودى ، متمايز مىسازد . پديدهء نسخ ، از دير زمان ، مورد اختلاف انظار دانشوران اسلامى بوده و گروهى در آن ترديد نموده و از منظر عقل و نقل ، مورد انكار قرار داده‌اند . انكار پديدهء نسخ در شرايع آسمانى براى نخستين بار از طرف يهود و نصارى به دلايل سياسى و مذهبى ابراز شده . سپس از قرن چهارم هجرى ، برخى از پژوهشگران اسلامى با آنان همسويى كرده و اين پديده ، مترقى اسلامى را در مورد قرآن كريم منكر شدند . اين اشخاص جهت اثبات مدعاى خود به شبهه‌هاى پندارگونه‌اى از منظر عقل و دين تمسك جسته‌اند . سپس در سدهء اخير ، نظريهء انكار نسخ در قرآن ، طرفدارانى پيدا